Image d'une partie des peintures murales à la Maison d'Erasme n°3

Muurschilderingen – onderzoek door het KIK

Het Erasmushuis bezit een opmerkelijk geheel van muurschilderingen die het onderwerp hebben uitgemaakt van een diepgaand onderzoek door het KIK

(Koninklijk Instituut voor het Kunstpatrimonium)

Het was tijdens werkzaamheden in 1931 dat deze onlangs gerestaureerde muurschilderingen aan het licht kwamen.

Bij dit KIK-onderzoek gaat het om zowel een iconografisch onderzoek als om een labo-onderzoek, met name de niet-invasieve MA XRF-analyse van een fragment, getiteld « Landschap met huis op een rots » alsook analyses met de optische microscoop en de rasterelektronenmicroscoop (SEM of Scanning Electron Microscopy).

peintures murales
Peintures murales 2

Het iconografisch onderzoek

Het iconografisch onderzoek heeft niet alleen personages aan het licht gebracht die kleren dragen zoals uit de 16de en 17de eeuw, maar ook mythologische figuren. Het gaat hierbij met name om figuren als Perseus en Andromeda – naar het voorbeeld van Joos de Momper (1564-1635) -, die samen met grotesken (ornamenten die een hele muur bedekken) doen denken aan een gravure van Abraham de Bruyn uit 1584. De stijl van de landschappen « in kikvorsperspectief » verwijst naar het werk van Frans de Momper (1603-1660).

 

Labo-analyse

Door middel van labo-analyse konden negen verflagen worden geïdentificeerd verdeeld in drie fasen. De twee eerste fasen vormen effen lagen en de derde laag bestaat uit figuratieve voorstellingen. De drie fasen zijn geschilderd à secco (droog, met pigmenten die niet zijn vermengd in de kalklaag); het bindmiddel is ongetwijfeld lijnolie.
De eerste laag zou kunnen dateren van 1460 toen het huis werd gebouwd. De derde fase wordt gevormd door figuratieve voorstellingen op een onderlaag loodwit.
Dit werk, uitgevoerd alla prima (= nat-op-nat), d.w.z. een schildertechniek, waarbij de olieverf direct wordt toegevoegd aan de voorgaande nog natte verflaag, werd in twee fasen uitgevoerd: eerst het landschap en daarna de personages en figuratieve details, gevolgd door hoogsels om het licht sterker te doen uitkomen d.m.v. een dunne pasteuze verflaag en met minder verdunde verf.
De aanwezigheid van koperlazuur, loodgeel, tin en smalt (blauwsel) bevestigt dat het kan worden gedateerd van vóór 1800. Uiteindelijk werd er op de schilderingen nog eens een doorschijnende verflaag overheen geschilderd die echter niet overal aanwezig is: glacis of latere toevoeging. Het geheel lijkt te zijn bedekt met witte pleister.

Daarnaast vertoont de muurschildering talrijke sporen van restauratie en er zijn ook retouches te zien, uitgevoerd met meer recente pigmenten (zichtbaar bij ultraviolet licht).

Al deze bevindingen wijzen erop dat deze figuratieve voorstellingen moeten dateren van eind 16de eeuw of begin 17de eeuw.

f

Shop with style! Find your favorite
item at the best price and discover great
offers every single day.